Komisja Europejska przedstawiła dziś najważniejsze ustalenia dotyczące ochrony interesów UE w zakresie kontroli eksportu i inwestycji zagranicznych w UE. Od czasu wejścia w życie nowych przepisów dotyczących kontroli bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) Komisja poddała kontroli 400 inwestycji zagranicznych.

Chociaż przepisy te obowiązują dopiero od roku, mechanizm ten został w imponującym stopniu wykorzystany, co oznacza, że w przyszłości interesy UE będą lepiej chronione. Jednocześnie państwa członkowskie dokonały przeglądu ponad 30 000 wniosków o wywóz towarów o potencjalnym zastosowaniu wojskowym w ramach unijnego systemu kontroli wywozu, przy czym zablokowano 603 z nich. Są to niektóre z najważniejszych punktów ogłoszonych przy okazji publikacji pierwszych sprawozdań dotyczących kontroli bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz kontroli eksportu.

Wiceprezes wykonawczy i komisarz ds. handlu Valdis Dombrovskis powiedział: „UE pozostaje otwarta na handel i inwestycje zagraniczne – jest to filar naszego tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Nasza otwartość nie jest jednak bezwarunkowa i musi być zrównoważona odpowiednimi narzędziami służącymi ochronie naszego bezpieczeństwa i porządku publicznego. Kontrola inwestycji zagranicznych i kontrola eksportu towarów podwójnego zastosowania pomagają zapewnić bezpieczeństwo UE, chroniąc jednocześnie prawa człowieka. Są one kluczowymi elementami naszej otwartej, zrównoważonej i asertywnej polityki handlowej. Te dwa sprawozdania podkreślają, w jaki sposób narzędzia te mogą pomóc Komisji i właściwym organom państw członkowskich w zdecydowanym działaniu, gdy wymaga tego sytuacja, broniąc naszych interesów i promując nasze wartości.”

Przegląd BIZ

Sprawozdanie dotyczące przeglądu BIZ jest pierwszym opublikowanym od czasu wejścia w życie rok temu nowego rozporządzenia UE. Na mocy tego rozporządzenia państwa członkowskie i Komisja ściśle współpracują w celu zapewnienia, że wszelkie bezpośrednie inwestycje zagraniczne, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa państw członkowskich UE lub kluczowych zasobów UE, są skutecznie sprawdzane.

Jeśli chodzi o najważniejsze ustalenia, w sprawozdaniu podkreślono:

• Do końca czerwca 2021 r. Komisja przeanalizowała 265 transakcji zgłoszonych przez państwa członkowskie w ramach sprawozdania (obecnie liczba ta wynosi ponad 400);
• 80% transakcji nie uzasadniało dalszego dochodzenia, a zatem Komisja oceniła je w ciągu zaledwie 15 dni;
• Większość powiadomień o kontroli bezpieczeństwa ze strony państw członkowskich dotyczyła sektora produkcyjnego, ICT, handlu hurtowego i detalicznego;
• W pierwszej piątce krajów pochodzenia inwestorów wśród zgłoszonych przypadków BIZ znalazły się firmy zlokalizowane w: Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Chinach, Kanadzie i Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
• Komisja wydała opinię w mniej niż 3% z 265 skontrolowanych przypadków.

Sprawozdanie potwierdza, że UE pozostaje otwarta na inwestycje zagraniczne, zapewniając jednocześnie ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego w UE. Mechanizm współpracy w zakresie kontroli BIZ działa skutecznie i nie powoduje niepotrzebnych opóźnień w transakcjach. Coraz więcej państw członkowskich przyjęło własny mechanizm screeningu – obecnie 18 państw posiada taki mechanizm.  Komisja Europejska oczekuje, że wszystkie państwa członkowskie przyjmą krajowe mechanizmy screeningu. Zwiększy to jeszcze bardziej skuteczność systemu kontroli bezpieczeństwa i zapewni kompleksowe podejście UE do rozwiązywania problemów związanych z zagrożeniami dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Kontrola eksportu

Jest to ostatnie sprawozdanie dotyczące kontroli eksportu przed wejściem w życie unowocześnionego rozporządzenia w sprawie kontroli eksportu.

Ze sprawozdania wynika, że wywóz produktów podwójnego zastosowania stanowi około 2,3% całkowitego wywozu z UE. Z całkowitej liczby 30 292 wniosków o zezwolenie i powiadomień o wywozie na podstawie zezwoleń odmówiono (w 2019 r.) 603 transakcji (wywozu), co stanowi około 0,02 % całkowitego wywozu. Dzięki temu wartość handlu produktami podwójnego zastosowania w 2019 r. wyniosłaby 119 mld euro.

Nowe rozporządzenie, które weszło w życie 9 września br. jeszcze bardziej wzmacnia kontrolę eksportu poprzez:

• Wprowadzenie nowatorskiego wymiaru „bezpieczeństwa ludzi” w celu uchwycenia pojawiających się technologii podwójnego zastosowania – zwłaszcza narzędzi cybernetycznego nadzoru;
• uproszczenie procedur i uczynienie systemu kontroli eksportu bardziej elastycznym i zdolnym do ewolucji i dostosowania się do okoliczności;
• opracowanie unijnego programu budowania potencjału i szkoleń dla organów wydających zezwolenia i organów wykonawczych państw członkowskich;
• koordynowanie i wspieranie zdecydowanego egzekwowania kontroli;
• nawiązanie dialogu z państwami trzecimi w celu zwiększenia bezpieczeństwa światowego i promowania równych szans na poziomie światowym.

Źródło: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_6226